نادر آرمیان

www.naderarmian.ir

نئوپاگانیسم در غرب
ساعت ٢:۳٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٦/٢۳  کلمات کلیدی: دانش ، تاریخ ، فرهنگ

نیما قاسمی

کلمهءپاگانبرای مسیحیان مترادف مشرک و کافر است. چرا که مجموعهء ادیانی که پاگانی نامیده می شدند، مقارن ظهور مسیحیت در اورشلیم و گسترش آن در غرب و سرزمینهای تابع روم، شایع و متداول بوده و رقیب جدی و سرسخت مسیحیت محسوب می شدند. البته ظاهرآ اصطلاحپاگانیرا بعدها به کلیهء آن ادیان رقیب - و به زعم علمای مسیحی کافر کیش - اطلاق کرده اند. این کلمه از واژهء لاتینی pagus به معنی روستا مشتق شده و پاگانیسم به معنای دین مردم روستایی می باشد.(۱) بعدها که مسیحیت فراگیر شد و فرقه های سلتی، گنوسی، الئوسی، میترایی(مهرپرستی)، نوافلاتونی و آیین های پرستش باکوس، ژوپیتر، ایزیس و دیگر خدایان رومی، یونانی و مصری ممنوع اعلام گردید، بازمانده و بقایای اعتقاد به آن فرقه ها و مناسک آیینی آنها، تنها در نقاط دور افتادهء امپراطوری روم ، خصوصآ در روستاها و دهکده ها باقی ماند. و از این جهت مجموعهء این عقاید دینی پیشامسیحی را پاگانیسم نام نهادند.

بر اساس آنچه که از تاریخ به ما رسیده است، آیینها و جشنهای پاگانی شامل آیین های تغییر فصول و بزرگداشت طبیعت، آیین های گذار ( تشرف ) و آیین های جادویی و قربانی به درگاه ایزدان و ایزد بانوان بوده است. جشنهای آنها غالبآ توام با وجد و جذبه ecstacy و رقصهای دسته جمعی و موسیقی بوده که گاه در برخی موارد به عیاشی های جنسی و بی بند و باری کشیده می شده است. Tacey می نویسد: در ادیان پیشامسیحی واقعیت یکی است. روح در همهء اشیاء و اجزاء جهان طبیعی نفوذ کرده است.(animism) و هر چیزی با سرنوشت و تقدیرش محدود گشته است. هستی متفرد بشری همیشه می تواند با شبکهء روحی روابط نامحدود هماهنگ شود و کاری را که می بایست انجام دهد.(۲) اعتقاد به جادو و تآثیر آن از اینجا بر می خیزد.

اما همانطور که گفته شد با رسمیت یافتن مسیحیت عمر این ادیان نیز به پایان رسید. پلوتارک، مورخ روم باستان، که خود شیفتهء خدایان المپی یونان بود، در عصری زندگی می کرد که اعتقاد به آن خدایان رو به افول بود و بسیاری از کاهنان قدیمی یونان سکوت پیشه کرده بودند. او بر اساس محاسباتی استدلال کرده بود که عمر برخی ایزدان daemons یونانی که در ماه زندگی می کنند، ۹۷۲۰سال است و در نتیجه برخی از آنها می بایست تا به حال مرده باشند. وی در اثبات این مدعا داستانی را ذکر می کند که ملاحان یک کشتی در دریا ندایی آسمانی می شنوند که می گوید پان خدای عظمی مرده است و چون این قضیه - بر حسب نقل پلوتارک - همزمان با حیات عیسی مسیح رخ می دهد، بسیار به مذاق آباء کلیسا خوش آمد و آن را نشانهء آغاز عصری جدید تلقی کردند.(۳)

به این ترتیب در تمام طول قرون وسطی ادیان پاگانی در حاشیه قرار گرفتند و تقریبآ فراموش شدند. اما با ظهور موج جدید معنویت خواهی در غرب گویا قرار است چشمان بشر هر آنچه را که عقلانیت دوران مدرن به شدت سرکوب کرده و نادیده گرفته است دوباره شاهد باشد. امروز از نئوپاگانیسم صحبت می شود. نئوپاگانیسم به اعتقاد برخی یکی از چهار جریان عمدهء فعال در عصر جدید است. برخی نمی پذیرند که نئوپاگانیسم ذیل عنوان عصر جدید قابل بررسی باشد. و دلیل این امر را تفاوت های آشکار این گروه ها با دیگر گروه های عصر جدیدی عنوان می کنند که باعث می شود به آنها به عنوان سنتی متفاوت و جدا نگاه کنیم. حتی این سوال نیز مطرح است که آیا فرقه های نئوپاگانی امروز، صرفآ احیاء پاگانیسم دوران باستان است و یا همزمان با تجدید حیات، رنگ زمان خود و مقتضیات این عصر را نیز دارا می باشند.ظاهرآ گزینهء اخیر به واقعیت نزدیک تر است. مشهورترین این گروه ها عبارتند از: سلتی Celtic، دیریودیک Drudic ، مصری، هرمسی، ویکایی Wiccan و نوردیک Nurdic.

مبانی این فرقه های نوظهور کاملآ با مبانی ادیان سه گانهء توحیدی متفاوت است. به طور مثال یکی از سازمان های ویکایی در برابر این پرسش که آیا شما شیطان یا نیروهای اهریمنی را می پرستید؟، پاسخ می دهد که شر و پلیدی مفاهیمی مسیحی است و در چارچوب اعتقادی ویکا چنین مفاهیم مطلقی وجود ندارند و هر نیروی فوق طبیعی می تواند به فراخور شر و هم خیر باشد. به طور کلی گروههای نئوپاگانی جزمی اندیش dogmatic نیستند و گاه گروه های مختلفی از آنها برای تقویت یکدیگر و تبلیغ بیشتر با هم متحد می شوند. یک سازمان نئوپاگانی که خود را مبلغ پاگانیسم هلنی(یونانی) معرفی می کند، توضیح می دهد که هر چند ما خدایان المپی همچون دیمیتر، پرسه فونه، آتنا و زئوس را می پرستیم اما در بین ما پرستندگان برخی خدایان مصری و ایزدان پیشاهلنی حوزهء مدیترانه نیز وجود دارند. این سازمان متون همر و نمایشنامه نویسان یونان باستان را به مثابهء متون مقدس خود معرفی می کند.

در این خصوص مجال تحقیق بسیار است و اینجانب امیدوارم در آینده بتوانم اطلاعات بیشتری در مورد فرقه های نئوپاگانی خصوصآ ویکایی ارائه دهم. مطالبی که در بخش مقاله و گزارش این سایت ارائه می شود، بیشتر در جهت معرفی اجمالی حوزه های دست نخورده و بکر تحقیق می باشد و کار جدی تر و مفصل تر به جای دیگری موکول می گردد.

پی نوشت ها:

۱-تاریخ جادوگری، ایرج گلسرخی، نشر علم، ص۱۷۰

۲-(Jung and Newage-chapter I-(one world ;magical connections

3-خدایان و آدمیان، هنری بمفورد پارکز، محمد بقایی(ماکان)، نشر قصیده، ص۳۷۷

http://www.zendagi.com/new_page_385.htm