جزایر حرارتی و فرونشست زمین
ساعت ٦:٥٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٥/٦/٢٠  کلمات کلیدی: محیط زیست

 جزایر حرارتی و فرونشست زمین

عضوهیات علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور گفت:برای مقابله با پدیده فرونشست زمین در کشورباید از تبدیل شدن کلانشهرها مانند تهران، مشهد و اصفهان به جزایر حرارتی جلوگیری کنیم.

http://img8.irna.ir/1395/13950620/82224497/82224497-71006270.jpg

محمد درویش در گفت و گوبا خبرنگارعلمی ایرنا افزود: تردد زیاد وسایل نقلیه، تمرکز بیش ازحد جمعیت، استفاده از سوخت های فسیلی وفعالیت کارخانه ها در کلانشهرها سبب شده ریزش های آسمانی در محدوده این کلانشهرها به شدت کاهش، تفاوت دمای شب و روز افزایش و مصرف آب به صورت تصنعی بالا رود.

وی ادامه داد: باید تلاش کنیم تا ترددهای غیرضروری واستفاده از سوخت های فسیلی در کلانشهرها کاهش یافته و به سمت انرژی های نو حرکت کنیم، استفاده حمل و نقل عمومی شهری، ریلی و دوچرخه را نیز افزایش دهیم؛ اگر جزایر حرارتی افزایش یابد نیاز آبی نیز افزایش می یابد و این خود بحران آب را تشدید می کند.

مدیر کل دفتر مشارکت های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست به افزایش فرونشست زمین در کشور اشاره کرد و گفت: ماجرای فرونشست ها چند سال است که جدی شده، اولین هشداری که در این زمینه داده شد به سال 2006 بر می گردد.

وی تصریح کرد: نشنال جئوگرافیک آن زمان با انتشار گزارشی اعلام کرد که سنجش از راه دور و تصاویر ماهواره ای نشان می دهد که زمین در2 منطقه کالیفرنیای آمریکا وایران مرکزی درحال نشست وسطح آب های زیر زمینی در این دو منطقه در حال پایین رفتن است.

وی ادامه داد: این گزارش به معنی این است که نشست زمین و افت آبهای زیر زمینی در این دو منطقه به حدی وسعت و شدت داشته که می شود از طریق دوربین های ماهواره ها در خارج از جو هم آن را اندازه گیری کرد.

درویش ادامه داد: در ایران به رغم هشدار جدی 10 سال پیش که حاصل یک پژوهش در آلمان بود، به آن توجهی نشد؛ به طوری که در یک دهه اخیر تعداد چاه ها همچنان رو به گسترش بود، حتی چند سال بعد از این گزارش مجلس شورای اسلامی قانونی را تصویب کرد که به موجب آن هر فردی تا سال 1385 چاه غیرمجاز حفر کرده دولت موظف است به آن پروانه دهد و همین نیز مجوز تشویق بی قانونی شد.

عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور گفت: الان از حدود 750 هزار چاهی که در کشور وجود دارد نیمی غیر مجاز است و از چاه های مجاز هم به صورت غیر مجاز آب برداشت می شود.

درویش تاکید کرد: اتفاقی که الان افتاده این است که دیگر بحث فرونشست زمین فقط در خارج از شهرها و در دشت های کشاورزی مانند دشت بزرگ طوس در خراسان رضوی، طبس در خراسان جنوبی، رفسنجان و سیرجان در کرمان، دشتی میان اردکان و میبد در یزد، بخش های جنوبی استان اصفهان، پارک کلاه قاضی و مورچه خورت نیست؛ بلکه اکنون در اردبیل و در دامنه های سهند و سبلان، بروجن، چهارمحال و بختیاری ، سرشاخه های کارون، دریاچه پریشان در فارس، جنوب تهران در دشت شهریار، ورامین و نیشابور هم زمین در حال نشست است.

به گفته وی بزرگترین فروچاله ها در دشت میناب اتفاق می افتد و تقریبا همه چیز از بین رفته است و قبل از آنهم در دشت همدان شاهد فروچاله های بزرگی بودیم.

درویش افزود: در تهران برخی از حفاری های غیراصولی، آب دزدی ها یا آب روی های ناشی از فرسودگی لوله های آب وتصادفاتی که بین خطوط مترو و آب و برق اتفاق می افتد این روند را تسریع می کند علاوه بر اینکه خود سفره های آبهای زیر زمینی نیز به شدت در حال افت هستند.

وی ادامه داد: بررسی های انجام شده در منطقه 22 غرب تهران نشان می دهد در آن منطقه بین 7 تا 17 متر سطح آب زیر زمینی در حال پایین رفتن است و حتی 2 چاه آب باغ گیاهشناسی ملی ایران در پیکان شهر خشک شده است.

درویش اظهار کرد: شهرداری هم کف بیشتر روددره های تهران را سیمان کرده و اجازه تغذیه طبیعی را به آبخوان تهران نمی دهد، بحث فاضلاب ها هم نگرانی جدی ایجاد کرده و این است که فاضلاب هم شاید باعث شود دیگر آبخوان های تهران مشروب نشود و به این ترتیب ممکن است خطر نشست زمین افزایش یابد.

وی تاکید کرد: کارشناسان باید بررسی کنند که این فروچاله ها و نشست هایی که در تهران اتفاق می افتد چقدر آن مربوط به افت سطح آبهای زیر زمینی و چقدر به علت حفاری های غلط مترو یا فرسوده بودن شبکه های لوله کشی شهری است که منجر شده آب رها شود و زمین نشست کند.

درویش گفت: جایی که زمین نشست می کند دیگر از بین رفته است و قابل برگشت نیست، به آنها دشت مرده می گویند و دیگر برای بازگشت آن نمی شود کاری کرد پس باید تلاش کنیم برای بقیه جاها این اتفاق نیفتد.

http://www.irna.ir/fa/News/82224497/


 
انسان ها در 2 دهه 10 درصد اراضی بکر جهان را از بین بردند
ساعت ٦:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٥/٦/٢٠  کلمات کلیدی: محیط زیست

 انسان ها در 2 دهه 10 درصد اراضی بکر جهان را از بین بردند

نتیجه مطالعه محققان استرالیایی نشان می دهد تنها در 20 سال گذشته، انسان ها 10 درصد اراضی بکر جهان را از بین برده اند و اگر اقدام حفاظتی انجام نشود، وضعیت وخیم تر خواهد شد.

http://img8.irna.ir/1395/13950619/82223655/82223655-71004675.jpg

به گزارش گروه علمی ایرنا از هافینگتون پست، نویسندگان این مطالعه نوشتند کاهش فاجعه بار مناطق بکر جهان در دو دهه معادل 1.27 میلیون مایل مربع و به عبارتی دو برابر مساحت آلاسکا است.

براساس این گزارش، بیشترین منطقه آسیب دیده آمازون است که از اوایل دهه 1990 میلادی 30 درصد از منطقه بکر و دست نخورده آن از دست رفته و در آفریقای مرکزی 14 درصد از کل مناطق بکر از بین رفته است.

این مطالعه که روز پنجشنبه در مجله کارنت بایولوژیCurrent Biology منتشر شد، تازه ترین سند دال بر تاثیر اقدام های تخریبی انسان بر جهان طبیعی است.

جیمز واتسون رهبر تیم تحقیق و از اساتید دانشگاه کوئینزلند استرالیا یافته های این تحقیق را متحیرکننده و همسان با انقراض گونه ها توصیف کرد و گفت: زمانی که آخرین نمونه جمعیت یک گونه از بین می رود، یعنی آن گونه منقرض شده است. سرزمین های بکر هم همین طور است اگر از بین بروند، به معنی انقراض یک سیستم تحول یافته در مدت چند میلیون سال است.

واتسون و تیم همکارش برای این تحقیق، نقشه جدیدی از مناطق بکر سراسر جهان تهیه و آن را با نقشه مشابه مربوط به اوایل دهه 1990 مقایسه کردند.

محققان دریافتند دامنه از بین رفتن مناطق یاد شده تقریبا دو برابر تلاش های حفاظتی فعلی است و این امر از ضرورت تهیه و اجرای سیاست های بین المللی برای درک ارزش مناطق بکر و تهدیدهای بی سابقه فراروی این مناطق نشان دارد.

تهیه کنندگان مطالعه، 'مناطق بکر' را به عنوان سرزمین هایی تعریف کردند که به لحاظ بیولوژیکی و اکولوژیکی به طور عمده دست نخورده هستند و اغلب دست انسان به آنها نرسیده است.

براساس این مطالعه، امروزه تنها حدود 23 درصد سرزمین های جهان شامل اراضی دست نخورده و بکر هستند که بیشتر این اراضی نیز در آمریکای شمالی، شمال آسیا، شمال آفریقا و استرالیا قرار دارد.

در تازه ترین گزارش واتسون از سازمان ملل و سایر سازمان ها خواسته شده است در موافقتنامه های زیست محیطی آینده، مناطق بکر و دست نخورده مهم را به رسمیت بشناسند.

به گفته واتسون، اگر امروز اقدام نشود، تمامی مناطق بکر جهان از بین می رود و چنین رخدادی برای وضعیت آب و هوایی و نیز جوامع انسانی آسیب پذیر یک فاجعه خواهد بود.

وی تاکید کرد: وظیفه داریم برای فرزندان خود و برای فرزندان آنها اقدام کنیم.

http://www.irna.ir/fa/News/82223655/


 
رفع اساسی بحران آب درکشور نیازمند تغییردرالگوی تغذیه است
ساعت ٩:۳٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٥/٥/٢۱  کلمات کلیدی: محیط زیست

رفع اساسی بحران آب درکشور نیازمند تغییردرالگوی تغذیه است

رئیس انستیتو آب و انرژی دانشگاه صنعتی شریف معتقد است کشوری مانند ایران که در منطقه نیمه خشک دنیا واقع شده است و بیشتر مناطق آن با بحران آب دست و پنجه نرم می کند، علاوه بر ایجاد تغییردرالگوی کشت محصولات کشاورزی نیازمند تغییر در الگوی تغذیه است.

http://img8.irna.ir/1395/13950521/82184119/82184119-70929941.jpg

دکتر علی اصغر علم الهدی روز پنجشنبه در گفت و گو با خبرنگار گروه علمی ایرنا، با اشاره به اختلافات آماری بین دو وزارتخانه جهاد کشاورزی و نیرو در خصوص میزان آب مصرفی در کشاورزی گفت: در حالی که وزارت نیرو از مصرف 92 درصدی آب کل کشور از سوی کشاورزان سخن می گوید اما این رقم از سوی وزارت جهاد کشاورزی پذیرفته نشده است.

وی با بیان این که نباید به کشاورزان خرده گرفت و آنان را در مصرف آب مقصر اصلی قلمداد کرد، گفت: کشاورز به دنبال تامین مخارج زندگی خود و از همه مهمتر تامین امنیت غذایی کشور است و در حقیقت باید به دنبال آن باشیم که چطور می توان سلیقه، ذائقه و کالری غذایی مردم را به صورت سالم و صحیح با منابع آبی محدود تامین کرد.

دبیر کارگروه آب ستاد توسعه فناوری آب، خشکسالی، فرسایش و محیط زیست معاونت علمی افزود: حتی اگر بپذیریم که از آب بسیار خوب استفاده می کنیم و با آن هندوانه، برنج و خیار نیز نمی کاریم، باید بپذیریم که حداقل 70 درصد کل آب کشور صرف کشاوری می شود.

رئیس انستیتو آب و انرژی دانشگاه صنعتی شریف ادامه داد: پس اگر قرار است برای آب کشور برنامه ریزی و راهکاری ارائه شود ابتدا باید برای آب مصرفی کشاورزی که 70 درصد کل آب کشور را در بر می گیرد چاره ای اندیشیده شود و به دنبال افزایش هرچه بیشتر بهره وری و کاهش هدررفت آب باشیم.

وی گفت: لذا در استان های شمالی مانند گیلان و مازندران که بارندگی بیش از هزار میلیمتر در سال است برنج کاری موجه است اما در برخی استان های کشور که مانند خوزستان، لرستان و اصفهان که آب آنچنانی ندارد اجازه کاشت برنج نداریم که اطلاعات کامل آن در درگاه معاونت زراعت جهاد کشاورزی آمده است.

دبیر کارگروه آب ستاد توسعه فناوری آب، خشکسالی، فرسایش و محیط زیست معاونت علمی با تاکید بر این موضوع که با توجه به محدودیت های موجود آبی در کشور باید به سمت الگوی جامع تغذیه مناسب در مناطق مختلف کشور حرکت کنیم افزود: این در واقع همان سیاست حکمرانی مدبرانه و ظرفیت سازی است.

وی افزود: اگر روزانه به طور متوسط بین 2400 کیلو کالری تا 3 هزار کیلوکالری انرژی لازم داریم که این انرژی از آب می آید اینجاست که ارتباط آب و انرژی اهمیت پیدا می کند، یعنی آبی را که برای کشت محصولات کشاورزی استفاده می کنیم تبدیل به غذا می شود و ما از آن استفاده می کنیم لذا انواع انرژی یکی از بحث های جدی آب، انرژی و امنیت غذایی است.

به اعتقاد وی، مردم و دولت در جایی می توانند اثرگذار باشند که در تامین انرژی و کالری مورد نیاز خود از محصولات غذایی استفاده کنند که ضمن اینکه ویتامین موردنیاز بدن آنها را تامین می کند در عین حال از آب کمتری برای تولید و کشت آنها استفاده شده باشد.

دکتر علم الهدی افزود: بعنوان مثال میزان آب بری محصولات غذایی برنج، نان یا سیب زمینی با یکدیگر بسیار متفاوت است لذا جمعیت کشور می تواند با انتخاب الگوی صحیح و جامع تغذیه تاثیرگذاری واقعی روی میزان مصرف آب داشته باشد.

وی افزود: اگر بعنوان یک عضو جامعه بخواهیم در راستای اقتصاد مقاومتی حرکت کرده و خودکفا شویم، باید منابع آبی کشور را بصورت صحیح مصرف کنیم، چراکه حتی با وجود صرفه جویی حداکثری حتی تا سقف 50 درصدی از میزان آب تجدید پذیر که شش درصد از کل منابع کشور را تشکیل می دهد، تنها سه درصد میزان مصرف کاهش خواهد یافت که در عین اینکه ارزشمند است اما مشکل کمبود آب بصورت اساسی مرتفع نخواهد شد.

نقش بسیار اساسی متخصصان علوم تغذیه برای مهار بحران آب

رئیس انستیتو آب و انرژی دانشگاه صنعتی شریف همچنین با تاکید براینکه اهمیت و نقش تغذیه در کاهش مصرف آب در سند فناوری آب مشخص شده است گفت: اینکه آیا الزاما مردم باید تنها برنج مصرف کنند یا نان یا سیب زمینی نیز همان میزان کالری را برای بدن تامین می کند، از جمله مسائلی است که در این سند به آن پرداخته شده است.

دکتر علم الهدی اظهارکرد:این مسئله را من با مسئولان سازمان مدیریت و برنامه ریزی و همچنین در بحث های مربوط به برنامه ریزی برنامه ششم توسعه با مسئولان وزارت بهداشت در میان نهاده ام، نکاتی که به نظر می رسد به اندازه کافی به آن توجه نشده است.

وی با بیان اینکه، برنامه ششم توسعه کشور بیشتر حول محور دارو درمان پایه ریزی شده است گفت: این درحالی است که اگر به برنامه های بهداشت توجه کنیم پیشگیری اقتصادی تر از درمان است و آنجا باید تاثیرگذار باشیم.

دکتر علم الهدی با تاکید بر اینکه دانشگاه ها و آموزش و عالی کشور در کنار تربیت هرچه بیشتر پزشک بیشتر برای درمان مردم باید متخصصان تغذیه نیز برای نهادینه شدن الگوی جامع تغذیه در جامعه تربیت کنند گفت: ارزش تربیت متخصص علوم تغذیه به طور حتم اگر بیشتر از تربیت پزشک نباشد کمتر نیست چراکه این کار پیگیری سیاست های پیشگیری است.

دبیر کارگروه آب ستاد توسعه فناوری آب، خشکسالی، فرسایش و محیط زیست معاونت علمی اظهارکرد: متخصصان تغذیه می توانند بصورت صحیح مردم را برای رعایت الگوی تغذیه مناسب تشویق کرده و اطلاعات لازم و ضروری به منظور چگونگی و اندازه مصرف انواع محصولات غذایی برای تامین این 2400 کیلو کالری مورد نیاز آنان ارائه کنند.

وی ضمن تاکید بر پیگیری الگوی صحیح و جامع تغذیه به خصوص در استان ها و مناطق کم آب کشور و با بیان اینکه، نوع مصرف برخی فراورده های غذایی بایستی اصلاح شود، گفت: سلامت و امنیت غذایی جامعه به آب وابسته است و رفع این مسئله به طور حتم تصمیم گیری کلان در سطوح عالی نظام همچون مجلس شورای اسلامی، هیات دولت و مجمع تشخیص مصلحت نظام را می طلبد.

دبیر کارگروه آب ستاد توسعه فناوری آب، خشکسالی، فرسایش و محیط زیست معاونت علمی با اشاره به اینکه در جدول فناوری های آب 134 فناوری مختلف تحت عناوین مختلف تعریف شده است ادامه داد: با یک برنامه ریزی پنج تا 10 ساله در حوزه اصلاح مصرف برخی فراورده های غذایی، منابع آبی زیرزمینی که به شدت کاهش پیدا کرده است جبران خواهد شد.

وی با تاکید براینکه، فصل مشترک وزارت نیرو یا وزارت راه و شهرسازی و سایر وزارتخانه ها و سازمان ها در حوزه آب بایستی تعریف شود، تمامی دستگاه ها در خصوص راهکارهای کاهش مصرف آب بایستی خود را دخیل دانسته و برنامه ریزی لازم را داشته باشند.

رئیس انستیتو آب و انرژی دانشگاه صنعتی شریف با بیان اینکه، در نظام آموزشی کشور نیز نیازمند تعریف رشته های تحصیلی در حوزه آب بخصوص حسابداری آب هستیم گفت: برنامه ریزی برای صرف منابع آبی کشور بعنوان منابع بسیار ارزشمند برای کشور ما بسیار ارزشمند است این در حالی است که در حال حاضر کشور به اندازه کافی از رشته مرتبط با آب برخوردار نیست.

http://www.irna.ir/fa/News/82184119/


 
رفتارشناسی حیوانات
ساعت ۱٠:٠٩ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٤/۸/۱٤  کلمات کلیدی: محیط زیست

 رفتارشناسی حیوانات

جانوران رفتارشناسی حیوانات

رفتارشناسی، گریزی است برای پاسخ به سوال هایی جالب و جذاب که ممکن است بعضی از آنها خیلی وقتها با مشاهده یک جاندار از ذهن ما بگذرد و با مطالعه رفتارهایی از جانداران، با وجود زیبایی های فوق العاده، کمتر مدنظر ما بوده و یا دیده شده اند.

رفتارشناسی، گریزی است برای پاسخ به سوالهایی جالب و جذاب که ممکن است بعضی از آنها خیلی وقتها با مشاهده یک جاندار از ذهن ما بگذرد و با مطالعه رفتارهایی از جانداران، با وجود زیبایی های فوق العاده، کمتر مدنظر ما بوده و یا دیده شده اند. از جمله اینکه:

  • چرا بعضی از حیوانات انفرادی هستند؟

  • در حالیکه دیگران بطور گروهی زندگی می کنند؟

  • چرا آواز پرندگان از سوتهای خالص ترکیب شده در حالیکه آواز دیگران از وزها و تحریرها ترکیب یافته است؟

همچنین سوالاتی کمی و دقیق مانند اینکه:

  • چرا قلمرو مرغ شهدخوار مشتمل بر ۱۶۰۰ گل می باشد؟

  • چرا جفت گیری سرگین نر بطور متوسط ۴۱ دقیقه به طول می انجامد؟

در این مطلب به بررسی چگونگی سازگاری رفتار حیوانات با محیطی که در آن زیست می کنند می پردازیم. وقتی از سازگاری صحبت می کنیم توجه ما به تغییراتی است که در جریان تکامل از طریق فرآیند انتخاب طبیعی صورت می گیرد. بر این اساس ابتدا نظریه داروین در قالب اصطلاحات ژنتیکی جدید به شرح زیر مطرح است:

۱)همه موجودات زنده دارای ژن هایی هستند که سنتز پروتئین را کدبندی می کنند. این پروتئین ها رشد و تکوین سیستم اعصاب، ماهیچه ها و ساختمان بدن موجود را تنظیم و لذا رفتار وی را تعیین می کند.

۲)در درون هر جمعیت بسیاری از ژن ها دارای دو یا بیشتر فرم آلترناتیو یا آلل هستند که پروتئین واحدی را به فرم های کمی متفاوت از هم کدبندی می کنند. این خود موجب تفاوتهایی در رشد و توسعه می شود. لذا در درون جمعیت تغییرات variation وجود خواهد داشت.

۳)بین آلل های مختلف برای جایگزینی در یک موضع واحد روی کروموزوم رقابت وجود دارد.

۴)هر آللی بتواند نسخه های بیشتری از خود را در مقایسه با آلل های دیگر باقی بگذارد، در نهایت جای فرم های آلترناتیو خود را در حمعیت می گیرد. لذا انتخاب طبیعی یعنی بقا افتراغی آلل های آلترناتیو. در نهایت فرد را بایستی به عنوان حامل موقت یا ماشین بقا دانست که از طریق آن ژن ها دوام آورده و همانندسازی می کنند.

ژن و رفتار

موضوع بوم شناسی رفتار، موضوع تکامل رفتارهای سازشی در ارتباط با اوضاع بوم شناختی است. انتخاب طبیعی فقط بر روی تفاوت های ژنتیکی عمل می کند و لذا شرط آنکه رفتار تکامل پیدا کند، آنست که:

۱)در درون جمعیت بایستی آلترناتیوهای رفتاری موجود بوده و یا در گذشته وجود می داشته است.

۲)تفاوت ها بایستی توارث پذیر باشند، به عبارت دیگر منشا بخشی از تفاوت ها باید ژنتیکی باشد.

۳)بایستی بعضی از آلترناتیوها موفقیت تولیدمثلی بیشتر از دیگران ایجاد کنند.

برای مطالعه تاثیر ژن بر رفتار سه روش عمده به کار می رود:

استفاده از موتان های ژنتیکی، شیمیایی و تشعشعی: به عنوان مثال مگسهای سرکه ماده یاد می گیرند که به طور انتخابی از بوی بخصوصی که با شوک الکتریکی تداعی شده اجتناب کنند. مگس های موتانت کودن(bunce)  یاد نمی گیرند که از شوک اجتناب کنند، هرچند که از سایر جهات رفتاری عادی هستند و می توانند وظایف مبنایی را فرابگیرند. به علاوه وقتی به مگس های عادی نیز بازدارنده فسفودیستر از سیکلیک (آنزیم تجزیه کننده) خورانده می شود آنها نیز قدرت یادگیری ضعیفی از خودشان نشان می دهند. یک موتانت دیگر به نام فراموشکار (immnesiac) نیز جدا شده که به طور عادی یاد می گیرد، اما به سرعت فراموش می کند.

تجربیات روی انتخاب مصنوعی: می توان از افرادی که خصوصیات رفتاری را به افراطی ترین مقدارش نشان می دهند استفاده کرد و آنها را به عنوان والدین، در بوجود آوردن شجره های انتخابی به کار برد. مثلا «سیرسیرک صحرایی» یا آواز سر می دهد تا ماده را جلب کند و یا بی صدا سر راه ماده هایی را که به خواننده های دیگر جلب شده اند می گیرد.

مطالعه جفت هایی که تفاوت های ژنتیکی دارند: غالبا جمعیت های یک گونه که به لحاظ جغرافیایی متمایز باشند، ریخت شناسی و رفتار متفاوت دارند. این انعکاسی است از سازگاری های آنها با شرایط متفاوت بوم شناسی. در مطالعه مارهای آبی راه راه در جنوب غربی آمریکا نشان داد که جمعیت های داخلی (غیرساحلی) این مار بسیار آبزی بوده و اغلب در زیرآب از قورباغه، ماهی و زالو تغذیه می کنند. جمعیتهای ساحلی در خشکی می چرند و اغلب لیسه می خورند.

در مطالعات مربوط به ترجیح غذایی در آزمایشگاه معلوم شد که مارهای وحشی که از مناطق داخلی شکار شده باشند از خوردن لیسه سر باز می زنند، هرچند که نمونه های ساحلی لیسه را به خوبی می پذیرفتند.

آزمایشهایی که با نمونه های بی تجربه نوزاد به عمل آمد نشان داد که ۷۳ درصد افراد ساحلی به لیسه حمله می کنند و آن را می خورند در حالیکه در مورد مارهای داخلی این رقم فقط ۳۵ درصد است. جفت مارهای داخلی و ساحلی با یکدیگر نشان داد که در این مورد بچه ها از نظر خوردن لیسه حد واسط بین والدین قرار می گیرند. وقتی از ژن در ارتباط با ساختمان یا رفتار به خصوصی صحبت می کنیم منظور آن نیست که صفت مذکور به وسیله یک ژن کد می شود.

ژنها به صورت هماهنگ عمل می کنند و احتمال دارد که ژنهای بسیاری تواما بر رجحان جفت گیری، یادگیری، آوازخوانی، تغذیه و الگوهای مهاجرت فرد تاثیر داشته باشند. درعین حال این امکان وجود دارد که تفاوت رفتار و فرد به علت تفاوت یک ژن باشد. تکوین رفتار، نتیجه کنشی پیچیده بین ژن و محیط است. فرض کنید که متخصص بوم شناسی رفتار با یک «لانه چرخ ریسک دم دراز»(caubatus Aegithalos)  برخورد کند و بالافاصله تحت تاثیر اینکه لانه تا چه حد با شیوه زندگی حیوان سازگار است و استتار اعجاب آور و گرمی و استحکام آن قرار خواهد گرفت.

برای تکوین این سازگاری ها در پرنده می توان راه های مختلفی را در نظر گرفت، از جلمه: افراد می توانستند همگی از طریق آزمایش و خطا شیوه ساختن لانه خوب را یاد بگیرند با اینکه می توانستند از کار یک پرنده با تجربه تر تقلید کنند.

و بالاخره در خلال تکامل، ژن لازم برای بروز اعمالی که به ساختن لانه خوب منجر شود می تواند از طریق انتخاب طبیعی در جمعیت انتشار پیدا کند، زیرا افرادی که بهترین لانه ها را می ساخته اند بیشترین زادگان را نیز بر جای می گذاشته اند. درعین حال حتی اگر برای ساختن لانه در شکل در تنش به یادگیری نیاز باشد، باز هم تفاوتهای ژنتیکی مربوط به استعداد یادگیری می تواند در تکامل مطرح باشد.

رفتار، بوم شناسی و تکامل

۱)انتخاب طبیعی در جریان تکامل به نفع افرادی عمل می کند که استراتژی تاریخچه یا چرخه زندگی که از سوی آنها اتخاذ شده، سهم ژنهای آنها را در مخزن ژنی نسلهای آینده به حداکثر برساند.

۲)بهترین شیوه موازنه بین بقا فرد بالغ و کوششهای تولیدمثلی او در طی تاریچه حیاتش بستگی دارد به بوم شناسی، محیط فیزیکی محل زندگی فرد، رفتار غذایی، صیادان و... دارد.

۳)موفقیت فرد در بقا و تولیدمثل شدیدا و به طور حیاتی به رفتار او بستگی دارد.

مواظبت والدین و سیستم جفت گیری

تفاوت گونه های مختلف از نظر مواظبت والدین و سیستم جفت گیری را می توان با محدودیتهای فیزیولوژی و اکولوژیکی آنها مرتبط دانست. لقاح داخلی و تخصصهایی از قبیل ترشح شیر موجب می شود که ماده برای انجام مواظبت والدین مستعدتر باشد، در حالیکه لقاح خارجی، دفاع از قلمرو و نیاز بچه ها به مواظبت از سوی هر دو جنس، نرها را وادار می کند تا مواظبتهای والدین را برعهده بگیرند. سیستمهای جفت گیری را بر اساس گروه های کلی زیر می توان طبقه بندی نمود:

تک همسری(monogamy):یک نر و ماده پیوند زناشویی تشکیل می دهند. این پیوند ممکن است کوتاه یا درازمدت (در بخشی از فصل تولیدمثل یا تمام آن و یا حتی تمام عمر) باشد. اغلب والدین، هر دو از تخم و بچه ها مواظبت می کنند.

چند زنی (polygyny):هر نر با چند ماده جفت می شود اما هر ماده فقط با یک نر. ارتباط نر ممکن است همزمان با چندماده باشد (چندزنی همزمان) یا در پی هم (چندزنی متوالی). در چند زنی این ماده است که معمولا وظایف والدین را برعهده دارد.

چند شویی(polyanbry):این درست برعکس چند زنی است. ماده همزمان با چند شوهر است (چند شویی همزمان) و یا در پی یکدیگر (چند شویی متوالی). در این مورد مواظبتهای والدین اغلب توسط نر صورت می گیرد.

هرج و مرج جنسی(promiscuity):نر و ماده هر دو چندین بار با افراد مختلف جفت گیری می کنند. لذا این مورد مخلوطی است از چندزنی و چندشویی. هر کدام از دوجنس ممکن است از تخمها یا بچه ها مواظبت می کنند.

http://www.aftabir.com/articles/view/science_education/biology/c3c1202210419_animal_p1.php/%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA


 
رفتار شناسی در حیوانات
ساعت ۱٠:٠٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٤/۸/۱٤  کلمات کلیدی: محیط زیست

رفتار،‌ شامل هر گونه فعالیت قابل مشاهده و بیرونی جاندار یا موجود ذره بینی، گیاه یا جانور است. در بیشتر موارد رفتار شامل نوعی جنبش خواه به صورت حرکات اجزای بدن یا جابجایی آشکار است، اما ترشح به محیط بیرون، تغییر رنگ یا تغییرات آرام حاصل رشد نیز جزء رفتارها محسوب می‌شوند. عدم یا توقف فعالیتی آشکار خود حالتی از رفتار است.

مفاهیم کلی

فرایندهای رفتاری همانند سایر خصوصیات و فعالیتهای جاندار در اصل تحت کنترل ژنتیکی قرار دارند. بنابراین نوع رفتاری که یک جاندار از خود بروز می‌دهد، اجباری است و لااقل تا حدی توسط اطلاعات ژنتیکی که به ارث برده تعیین می‌شود. مثلا مردم تا حدی از آن‌رو می‌توانند باهم صحبت کنند کهژنهایلازم برای رشد ماهیچه‌ها و سایر اجزای دهان و حلق را که برای حرف زدن لازمند به ارث برده‌اند.

اما جنبه‌های ویژه‌ای از رفتار، بر تجربه استوارند و مکانیسمهای غیر ژنتیکی آنها را در کنترل دارند. در عین حال، با آنکه عوامل ارثی و آموخته شده در هر گونه نقش دارند، تاثیر نسبت این دو گروه، بر روی رفتارهای مختلف فرق می‌کند. این تاثیر نسبی، معمولا از روی میزان تعدیل پذیری یک فرایند رفتاری، سنجیده می‌شود. بر این اساس سه نوع رفتار عمومی با نامهای واکنشی، فعال و شناختی داریم.

رفتار واکنشی

رفتار واکنشی شامل همه فعالیتهایی است که بیشتر خود به خودی و تقلید نشده باشند. این گروه فعالیتها نماینده ابتدایی‌ترین ترازهای رفتاری هستند. رفتارهای واکنشی بطور کلی بروز شده‌اند و به محض آنکه جاندار مراحل رشد جنینی خود را به پایان می‌رساند، به صورت نسبتا ثابت و یا همه یا هیچ جلوه می‌کنند. از جمله این رفتارهاکینزها،تاکتیسموتروپیسمرا می‌توان نام برد. مثلا حرکت پارامسی با تغییر زاویه به صوت ثابت در هنگام برخورد با یک مانع صورت می‌گیرد. نمونه‌ای از کنیز می‌باشد. در تاکتیسم، نور گریزی سوسریها و در تروپیسم،جهت رشد ساقهدر حضور نور به طرف بالا.

رفتار فعال

در گروه رفتارهای فعال، وراثت تواناییهای ویژه‌ای را به جاندار می‌بخشد. اما تحقق این تواناییها تا حدود زیادی به یادگیری و تاثیر جهت دهندگی محیط وابسته است. بنابراین، جانداری که رفتار واکنشی از خود نشان می‌دهد قابل مقایسه با ربات بوده، اما جانداری که رفتار فعال دارد، ابتدا محرک را ارزیابی می‌کند و بعد پاسخ مناسب می‌دهد. این شکل از رفتار، نیازمنددستگاه عصبینسبتا پیشرفته‌ای است.

بنابراین در جانوران عالی و بویژه درمهره‌دارانبروز می‌کند. از جمله این رفتارها، جستجوی غذا و استفاده از آن، آراستن و پاکیزه کردن خود، ارتباط با دیگران،جفت‌گیری، دفاع و حمله، زندگی و خانواده و اجتماعی شدن را می‌توان نام برد. برخی از اینها تا حد زیادی آموخته شده‌اند برخی دیگر اساسا از طریق ارثی برنامه‌ریزی شده‌اند مثل بلعیدن غذا.

رفتار شناختی

پیشرفته‌ترین صورت رفتارها را فعالیتهای شناختی تشکیل می‌دهند. در این تواناییهای رفتاری، ژنها فقط زمینه‌ای بسیار عمومی و وسیع را فراهم می‌آورند و کاربرد عملی آن تواناییها، وابستگی بسیار به عوامل خارجی دارد. جانور در این مورد نه تنها فعالانه در برابر محرک پاسخ می‌دهد، بلکه می‌تواند راههای تازه‌ای برای چگونه پاسخ دادن را بجوید یا آنکه فعالیتهای خود را ابداع کند. از جمله این نوع رفتارها، نوع اکتشافی را می‌توان نام برد که طی آن جانور خود را با اوضاع محیط تازه وفق می‌دهد.

اشیا ناآشنا از طریقبینایی،بویایییالمس کردنمورد بازرسی قرار می‌گیرند. معمولا در ابتدا به سرعت عقب نشینی می‌کند. بعد عملیات بازرسی مکرری صورت می‌گیرد، که فواصل میان آنها تدریجا زیاد می‌شود. هر چه شی پیچیده‌تر باشد، اعمال اکتشافی نیز زیادترند. نوع دیگر بازی است که بخصوص در بین پستانداران عمومیت دارد، اما در سایر مهره‌داران هم مشاهده می‌شود. این نوع پیچیده‌تر از اکتشافی است و اثر آموزشی در رفتارهای حمله و دفاع، جفت‌گیری و مقابله با تعارضهای اجتماعی بعدی دارد.

آموختن و حافظه

از آنجا که به هر حال همه رفتارها تا حدی تحت تاثیر تجریبات گذشته‌اند، بسیاری از دانشمندان می‌کوشند تا مبانی عصبی و شیمیایی حافظه را معین کنند. اگر مکانیسمهای عامل این ذخیره سازی اطلاعات کشف شوند، می‌توان یادگیری را در بسیاری از جانوران از جمله آدمی بهبود بخشید یا تحت کنترل گرفت. تحقیق درباره اساس سلولی و شیمیایی کنشمغزدر طول سالیان اخیر به پردازش ما درباره چندین نوع از رفتارهای طبیعی افراد، افزوده است.

بعضی از این قبیل یافته‌ها حتی در معالجه انواعی از بیماریهای وابسته به مغز موثر بوده‌اند. بیشتر این نتایج مستقیما از این جا منشا می‌گیرد که داروهای ویژه‌ای با تاثیر گذاردن بر ناقلهای عصبی موجود در مغز، بعضی از انواع رفتارهای غیر طبیعی انسان را از بین می‌برند. مثلا بسیاری از داروهایی که برای رهایی از افسردگی تجویز می‌شوند در گروههای ویژه‌ای از سیناپسهای مغزی، بر مقدارنور اپی‌نفریناثر کرده و آنرا افزایش می‌دهند.

ساعتهای بیولوژیکی

بیشتر رفتارهای همه جانداران دارای نظمهای دوره‌ای است و اغلب این رفتارهای دوره‌ای با بعضی از چرخه‌ای محیط فیزیکی همزمان شده‌اند. مثلا رفتارهای زیادی در گیاهان و جانوران وجود دارند که دوره تناوب آنها 24 ساعت است و به چرخه شب و روز و تغییرات وابسته به دما مربوطند. بیشتر جانداران منطقه ساحلی رفتارهای متناوبی از خود ظاهر می‌سازند که با چرخه جزر و مد هماهنگاست.

جهت یابی

مثل ساعتهای بیولوژیکی که جاندار خود را در موقعیت زمانی خاص قرار می‌دهد، مکانیسمهای رفتارهای دیگری هم وجود دارند که جاندار در موقعیت مکانی مناسب قرار می‌دهد. اساسی‌ترین رفتارهای موثر در جهت یابی کینزها، تاکتسیم و تروپسیم می‌باشند. مثلا کینزها و تاکتیسمها با فعالیتهای حرکتی توامند که سبب می‌شوند جانداران که به مناسب‌ترین صورت درزیستگاهخود توزیع شوند. تروپیسمها می‌توانند جانداران غر متحرک را در موقعیتهای مناسبی نسبت به محیط اطراف خود قرار دهند. یکی از راهنمایان خوب جهت یابی، تنظیم موقعیت خود نسبت به خورشید است که جاندار بر اساس محل و یا تغییر مکان ظاهری خورشید در آسمان، مسیر خود را اصلاح می‌کند.

الگوهای سازمان اجتماعی

در تمام جانوران اجتماعی، اعضای یک گروه متقابلا بهم وابسته‌اند اما هر کدام در کار ویژه‌ای تخصص یافته است. همکاری بین اعضای یک گروه، توسط یک یا چند شکل ارتباط ریست شناختی، یعنی فعالیتهای فردی برقرار می‌شود که رفتار سایر جانداران را به شکلی سازگار کننده تغییر می‌دهد. ارتباط بین جانداران، از طریق علامات گوناگونی برقرار می‌شود که شامل فرومونها و سایر مواد شیمیایی، صداها، نور افشانی، تغییر رنگ و دادن حالات مختلف به بدن است.

جوامع حشرات

در این مورد می‌توان به رفتار تولید مثلیزنبور عسلاشاره کرد که در بین سایر حشرات نیز مشابه همین دیده می‌شود. زمانی که که جمعیت کندو زیاده از حد شد، ملکه، چند زنبور نر و چند هزار کارگر از کلونی جدا شده و به منطقه دیگری رفته تا کندویی تازه درست کنند. در کندوی قبلی هم، کارگرها، چند تخم ملکه را پرورش داده و نخستین ملکه بیرون آمده، فورا ملکه‌های دیگر را نیش می‌زد و آنها را از پا درمی‌آورد. ملکه جوان و بی‌رقیب، به زودی با یکی از نرها درمی‌آمیزد.

در این هنگام بارها به ارتفاعات زیاد هوا می‌روند و در آنجا میلیونها اسپرم دریافت کند. این اسپرمهای دریافت شده، تا آخر تخمگذاری ملکه، باقی می‌مانند. در ملکه پیری که اسپرمهایش تمام شده، تخمهای بارور نشده، زنبور نر و نوع بارور شده هم، به ملکه یا کارگر تبدیل می‌شود که این بستگی به نوع تغذیه آنها دارد. اگر از غذای معمولی استفاده کنند، کارگر و اگر از ژله سلطنتی استفاده کنند به ملکه تبدیل می‌شوند.

جوامع مهره‌داران

رفتار پرخاشگری، رفتاری است که طی آن یک فرد عضویت خود را بر گروه تحمیل می‌کند و سهم جا، غذا و جفت ویژه خود را تعیین می‌کند. وسایل تجاوز نیز شامل تهدید و اقدام به نبردهای واقعی است. تظاهر به پرخاشجویی از الگوهای کمابیش استاندارد شده‌ای تبعیت می‌کند از طریق هشدار دادن، لاف زدن یا ترساندن دشمن بالقوه، جلوی پیکار واقعی را می‌گیرد. در بسیاری از موارد، این نمایشها حتی در برابر اعضای سایر گونه‌ها هم موثر واقع می‌شوند. مثلا نمایش دادن وسایل دفاعی، نگاهی خیره که مستقیما متوجه رقیب است، بهانقباض درآوردن ماهیچه‌ها، حرکتی محتاطانه و آرام که در بعضی موارد با غرش توام است و یا بزرگتر جلوه دادن بدن یا بلند کردن پرها یا موها، همه در بین مهره‌داران به عنوان نشانه‌های تهدید تلقی می‌شوند.

مهره‌داران کمتر تا سر حد مرگ باهم می‌جنگند. اگر تبادل حرکات تهدید آمیز و تهاجمی برتری یکی رقیبان را نشان ندهد، با آغاز جنگ معمولا چنین برتری فورا آشکار خواهد شد. در این صورت پیکار تمام می‌شود و در بیشتر موارد به محض آنکه یکی از دو طرف زخمی شود پیکار تمام می‌شود. هدف از جنگ جانوران، نابود کردن رقیب نیست بلکه از میان بردن خطری است که از وجود آن ناشی می‌شود و در این میان باید حداقل ضرر به حریف وارد آید و خودش نیز کوشش چندانی نکند.

چشم انداز بحث

هر جامعه‌ای رفتارهای متفاوتی را برمی‌انگیزند که این رفتارها، در جهت و با هدف تبادل آن جامعه می‌باشد. بطوری که اگر دخالت عمدی انسان در این جوامع، افراطی و غیر قابل جبران باشد، باعث بهم خوردن تعادل این رفتارها شده و گسیختگی این جوامع را موجب خواهد شد. بنابراین در بحثبقاء گونه‌ها، باید به رفتار شناسی موجودات نیز توجه شایانی گردد.

مباحث مرتبط با عنوان

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%d8%b1%d9%81%d8%aa%d8%a7%d8%b1+%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%b3%db%8c+%d8%af%d8%b1+%d8%ad%db%8c%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%a7%d8%aa&SSOReturnPage=Check&Rand=0


 
نیچر: گرمای بی سابقه تا سال 2100 در انتظار خاورمیانه است
ساعت ٦:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/۸/٥  کلمات کلیدی: دانش ، محیط زیست

یک مطالعه جدید در نشریه انگلیسی 'نیچر' نشان می دهد که اگر انتشار دی اکسید کربن با شتاب کنونی آن ادامه یابد، تا پایان قرن حاضر منطقه خلیج فارس در برخی ساعات روز سطح غیرقابل تحملی از گرما و رطوبت را تجربه خواهد کرد.

http://img7.irna.ir/1394/13940805/81813528/81813528-70257518.jpg

به گزارش گروه علمی ایرنا از رسانه های خارجی، براساس مطالعه جدیدی که روز دوشنبه در نیچر منتشر شد، احتمال دارد تا پایان قرن حاضر شاخص گرما که ترکیبی از دما و رطوبت است، در منطقه خلیج فارس دستکم برای شش ساعت در روز به 74 تا 77 درجه سانتیگراد برسد.

کارشناسان حوزه سلامت معتقدند که افراد مسن و بیمار آسیب پذیرترین گروه ها در برابر امواج گرمای فعلی هستند، اما در صورت تداوم انتشار گازهای گلخانه ای، پیش بینی می شود که گرمای هوا در آینده به چنان حدی برسد که افراد سالم نیز در معرض خطر قرار گیرند.

مطالعات قبلی مواجهه با گرمای شدید و فراتر از تحمل و توان سازگاری انسان تا 200 سال آینده را پیش بینی کرده بودند، اما مطالعه جدید که حاوی شبیه سازی های رایانه ای متعدد است، بازه زمانی تا پایان قرن حاضر را برای این بحران مطرح کرده است.

به گفته 'الفاتح الطاهر' پروفسور مهندسی محیط زیست در دانشگاه ام آی تی که از نویسندگان مطالعه یاد شده است، در طول تاریخ بشر، کره زمین هیچگاه شاهد این نوع ترکیب طولانی و مرگبار گرما و رطوبت نبوده است. اما با توجه به جغرافیا و وضعیت اقلیمی منحصر به فرد خلیج فارس و نظر به گرمایش فزاینده پیش بینی شده برای کره زمین در صورت تداوم شتاب فعلی انتشار گازهای گلخانه ای، زمین تا پایان این قرن شاهد ترکیب دما و رطوبت بسیار شدید خواهد بود.

براساس این گزارش، هر چند شهرهایی همچون ابوظبی، دبی و دوحه به واسطه وجود دستگاه های سرمایشی در ساختمان ها کاملا غیر قابل سکونت نخواهند شد، اما برای برخی افراد همچون فقرا که در شرایط متفاوت زندگی می کنند و یا گروه هایی که در محیط های غیر مسقف کار می کنند، شرایط تحمل ناپذیر خواهد بود.

'کریس فیلد' پژوهشگر اقلیم 'انستیتوی کارنگی برای دانش' در خصوص تازه ترین مطالعه درباره گرمایش زمین گفت: 'اگر اقدامی برای محدود کردن تغییر وضعیت اقلیمی و جلوگیری از گرمای شدید صورت نگیرد، مردم این مناطق احتمالا ناگزیر می شوند مکان دیگری برای زندگی بیابند.'

الطاهر نیز معتقد است که اگر جهان انتشار گازهای گلخانه ای را محدود کند و یا حتی میزان انتشار این گازها نزدیک به سطح وعده داده شده توسط کشورها ثابت شود، امکان اجتناب از بحران گرمای تحمل ناپذیر پیش بینی شده وجود دارد.

انتشار نتایج این مطالعه در حالی است که اجلاس آب و هوایی سازمان ملل در ماه دسامبر در پاریس برگزار می شود و قرار است کشورها طرح های خود را در چارچوب مشارکت داوطلبانه برای کاهش آلاینده ها ارائه کنند.

http://www.irna.ir/fa/News/81813528/


 
همشهری، نسبت به قطع درختان بی‌تفاوت نباش!
ساعت ۱۱:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/۸/٤  کلمات کلیدی: محیط زیست