مکاتب فکری ژاپن و نقش آنها در رفتار اقتصادی

 برخی خصوصیات ویژه ژاپن عبارتند از:

1- دارا بودن کاراترین نظام مدیریت (همکاری در مدیریت مشاغل و اتفاق نظر و هماهنگی در تصمیم گیری)

2- همزیستی و نه تضاد بین " ارزشهای اخلاقی و معنوی" و " توسعه چشمگیر اقتصادی"

3- ایفای نقش کامل دولت در تشویق، راهنمایی و کنترل نظام اقتصادی که بیشتر توسط بخش خصوصی بویژه شرکتهای بزرگ اداره می شود

4- حفظ و نگهداری الگوی مصرف سنتی همراه با میل به پس انداز بالا

5- دارا بودن شبکه اطلاعاتی قوی و پیشرفته در سطح ملی و بین المللی

6- وجود هماهنگی و وحدت ملی در سراسر جامعه

7- داشتن جامعه ای متشکل و گروه گرا که اهداف ملی ، بالاترین ارزش های گروهی آن است

8- جامعه ای مرکب از مردمی نسبتا متجانس از لحاظ زبان، ایدئولوژی، نژاد و درآمد

9- وجود روابط صنعتی موزون با نظام اشتغال مادام العمر و سطح پایین اعتصابات

10- وجدان کار به عنوان یک ارزش عالی پذیرفته شده توسط عموم مردم و برخورداری از تحصیلات عالی و دانش فنی- تخصصی

یکی از عمده ترین عوامل زمینه ساز توسعه ژاپن نوع فرهنگ، اعتقادات و ارزشهایی است که به انگیزه های رفتاری و حرکتهای جمعی مردم این کشور شکل بخشیده است و منتج از تعالیمی است که در طی قرنها توسط مکاتب فکری مهمی چون شینتوئیسم، بودیسم و کنفسیوس انجام گرفته است . این اصول و ارزشها تمام ابعاد زندگی این جامعه را فراگرفته و بخصوص در مدیریت، روابط کارگری، رفتار اقتصادی و اجتماعی آنها کاملا مشهود است.

شینتو: در مرام شینتو به مفهوم تقدس سرزمین و امپراطور بسیار بها داده می شود و این در طول تاریخ عاملی جهت تشکل و اتحاد در برابر آشوبهای داخلی و تجاوزات خارجی بوده است. در قرن 13 که این تهدید وجود داشت شینتو بوسیله بودیسم که مفاهیم فلسفی عمیق تری دارد- محو و نابود گردد توسط علمای این مکتب بازسازی شد(ایزشینتو) و با تفسیر جدید از آن بر پایه ی آیین کنفسیوس حیات دوباره یافت. نهضت دوم از بازسازی مفاهیم شینتو (فوکوشینتو) در مقدس شمردن سرزمین، امپراطور و مردم ژاپن پا را فراتر گذاشته و مدعی تفوق و برتری نژاد ژاپنیها بر دیگر ملل جهان شد و صریحا از مردم ژاپن خواست تا رسالت حکمروایی بر تمام دنیا را به دوش بگیرند و اجازه دهند تا تمام جهان از برکات حاکمیت امپراطور متنعم شوند.

این باور وجود دارد که گسترش این تعالیم بر تجدید و اعاده قلمرو پادشاهی در طی سالهای 1867- 68 و نیز وحدت و همبستگی ملیتاثیر بسیار داشته است و به علاوه عاملی مهم و تعیین کننده در توسعه طلبی های نظامی قبل از جنگ ژاپن به شمار می رفته است . در دوره ی میجی شینتو به ابزار سیاسی در دست سیاستمداران تبدیل شد. ص. 70

بودا: آئین بودا اول بار در 538 میلادی وارد ژاپن شد. در قرن هفتم با حمایت خانواده سلطنتی اهمیت خاصی بین ژاپنیها یافت (بخصوص فرقه ی ماهایانای آن). " بودیسم ماهایانا " می آموزد که هرکس می تواند با تمرین ، خودسازی و انضباط فردی به تدریج بر مرتبه ی بودا (مطلق وجود) نائل آید. بودیسم ژاپنی بر اهمیت نهادهای بشری، اصول اخلاقی علمی، وجدان کاری، خیر و رفاه انسانها و مبانی اخلاقی خانواده تاکید دارد. ص. 72

از ابتدای معرفی آیین بودا کاهنان بودایی با قبول مشاغل مختلف در رده های مختلفو تحمل کارهای سنگین و کمک مادی و معنوی به مردم به تبلیغ آن پرداختند. ص.73

ذن بودیسمیکی دیگر از فرقه های مهم بودایی است که در چین ظهور یافت و در 1185-1333 وارد ژاپن شد. آیین ذن بیشتر مورد توجه و علاقه طبقه نظامیان قرار گرفت و اثرات و نتایج قابل توجهی بر شیوه زندگی روزمره و طرز تفکر آنها گذاشت. ص. 73

بر طبق این مکتب با کوشش فردی، خودسازی و بروز قدرتهای نهانی فردی می توان به حقیقت مطلق دست یافت . این مکتب همچنین اعتقاد دارد که خودخواهی و اندیشه به خواسته های فردی یا گرایشات فردی، محدودیتی برای گسترش فکری در رسیدن به حقیقت مطلق پدید می آورد. در نتیجه به فکر دیگران بودن و رفاه تمام جهانیان را در نظر داشتن درک حقیقت مطلق و روشنی ضمیر را ممکن می سازد.

بودیسم در چارچوب اصول اصلی مذهب بومی ژاپنیها "شینتو" به تحکیم اصولی می پردازد که ویژگیهای رفتاری ژاپنیها را در تمام ابعاد و بخصوثص فعالیتهای اقتصادی آنان را شدیدا متاثر می سازد. ص. 74

رهبران بودیسم با پرداختن به فعالیتهای اقتصادی و قبول مشاغل سخت در جامعه به رواج آن کمک کردند. آنها اصول اخلاقی، وجدان کار، و نظم و انضباط در امور را سرلوحه آموزشهای خود قرار دادند. بزرگترین سهم و ارمغان آنها که امروزه در رفتارهای اقتصادی و مدیریت ژاپنیها مورد توجه خاص می باشد سنت جمع گرایی در مقابل گرایشات فردی است.

بدین ترتیب بودیسم در تکمیل شینتوئیسم ویژگی و خصوصیاتی را در جهت وحدت فکری و فرهنگی و پویا نمودن جامعه شکل داده و تثبیت می نماید. ص. 74

کنفسیوس: با تاثیر از فرهنگ و اعتقادات سنتی ژاپن مذاهب وارداتیبر محوریت تقدس سرزمین و امپراطور تعدیل شدند. اعتقاد به این تقدس عامل موثری در وحدت مردم و برقراری ثبات سیاسی ، اجتماعیو پیشرفت اقتصادی بوده است.

عامل مهم دیگر، توجه به جایگاه تفکر و تعقل در حل مشکلات بوده است. زیرا خلاقیت و سازندگی ممکن نبود مگر اینکه طرز تفکرتمام جامعه از بند خرافات و جمود فکری آزاد شود.

تعالیم کنفسیوس

  • بشر به جهت بهره مندی بسیار از رحمات و نعمات پروردگار مسئول و متعهد است.

  • سعی و کوشش در شکرگزاری و جبران نعمات خداوند از وظایف و تعهدات انسان است.

  • خودسازی اخلاقی و معنوی یک قدم در راه شکرگزاری و انجام وظیفه است.

  • پاکی باطنی و درونی و نیز نظافت ظاهری منجر به پاکی قلب مردم از تمام کردارهای زشت است.

  • خودپسندی بزرگترین گناه و عظیم ترین سد در راه نیل به اهداف متعالی است.

  • ایثار و از خود گذشتگی، برقراری رابطه با والاترین بخشنده،

  • در نظر گرفتن کارهای روزانه به عنوان خدمت به خداوند و رهبران سیاسی،

  • اطاعت و فرمانبرداری از والدین، اجرای کامل تعهدات و وظایف نسبت به خانواده،

از اصول اساسی تعالیم کنفسیوس است.

از اصول اخلاقی کنفسیوس : اعتقاد به پاکی ذاتی بشر است لذا انسان را به جای تحکیم و تنبیه نیازمند ارشاد و راهنمایی می داند و لذا بهترین ابزار کنترل فردی در جامعه پرورش و توسعه حس شرم و حیای درونی است.

وفاداری به خانواده ، جامعه، رهبران از اصول دیگر آنهاست. البته نه به معنای اطاعت کورکورانه بلکه به معنی حقیقی آن یعنی احترام و تکریم .

تعمیم این مفهوم در معنای واقعی آن نیازمند به پرهیزگاری سخاوت درایت و دوراندیشی دولتمردان و اجرای کامل وظایف آنان است.

کنفسیوس ژاپنی بیشتر به ملی گرایی و حس ناسیونالیستی نظر دارد، برعکس چین که به خیرخواهی و بشردوستی شهرت یافته و نیز کنفسیوس ژاپن تحرک کوشش و پویایی را مورد تمجید قرار می دهد و با اعتکاف و گوشه نشینی در همه اشکالش مخالفت می ورزد.

قانون اساسی ژاپن متاثر از تعالیم کنفسیوس و بودا تاکید بسیاری بر (اولین ماده) توافق، تفاهم و دوستی در کلیه مباحثات و مراودات را دارد. ص. 78

توافق بدون رای گیری از ویژگیهای منحصر به فرد ژاپنیهای گروه گرا در مراحل تصمیم گیری است همین اصل توافق و تفتاهم در امور سیاسی اجتماعی توانسته بسیاری از تنش ها و ناهنجاتریهای اجتماعی را کاهش دهد. ص. 79- 80

تاکید بر سخت کوشی به عنوان نشانه ای از ایثار در راه پروردگار، در نظر گرفتن حرفه و شغل به عنوان ادای دین فرد نسبت به اجتماع و توجه و دقت در مصارف شخصی بخصوص قطع مصارف غیرضروری و لوکس به عنوان یک وظیفه مذهبی از نکات مهم تعالیم ژاپنی در امور اقتصادی است. ص. 89

 دولت توکوگاوا علیرغم ساخت طبقاتی شدید آن علاقه فراوانی به بهسازی رفاه اجتماعی و توسعه بهبود وضعیت اقتصادی دانست. آنها به خوبی درک کرده بودند که رفاه اقتصادی عامهمردم متضمن ثبات سیاسی دراز مدت خواهد بود. ص. 90

دولت کشاورزان را تشویق نمود تا زمینهای زیادی را به زیر کشت برند و بهره وری زمینهای زیر کشت قبلی را افزایش دهند. کوشش های بسیاری در رابطه با آبیاری و زهکشی به عمل آمد گیاهان جدیدی معرفی شدند و آگاهیهای صحیحی در رابطه با توسعه و بهبود کمی و کیفی محصولات قبلی به کشاورزان داده شد. همچنین دولت رسما مسئولیت تاسیس و توسعه بسیاری از صنایع را بر عهده گرفت. جاده های بسیاری را احداث کرد و شبکه های ارتباطی بین روستاها و مراکز شهری را تسهیل نمود و سرانجام مساعی دولت توکوگاوا جهت تمرکز و کنترل بیشتر اقتصادی تاسیس یک نظام تک قیمتی، به استاندارد شدن بسیاری از کالاها انجامید که قدمی بسیار مثبت در راه بهبود و تعالی نظام تجاری سنتی محسوب می شود. ص. 90

انزوای خودخواسته که اکثر دوره توکوگاوا را شامل می شد (بیش از 220 سال) یک واقعه مهم تاریخ ژاپن بود که با تدابیر و روشهای سیاسی موفق، تسلط تعالیم کنفسیوس، حفظ و تقویت نظام ارزشی متمرکز و در عین حال سیاست نسبتا ناموفق اقتصادی مشخص گردید. مشخصه اصلیدوره قبل از توکوگاواعدم اتحاد و جنگ و نزاع ویرانگر بود درحالی که توکوگاوا وحدت و یکپارچگی و ثبات سیاسی به کشور بخشید.

سیاست انزواطلبی دوره توکوگاوا نسبت به کشورهای غربی در مقایسه با کشورهای در حال توسعه که قربانی تجاوزگریها و استعمار مستقیم و غیرمستقیم غرب قرار گرفته بودند یک سیاست موفق محسوب می شد و ملت ژاپن در پرتو این سیاست فرصتی یافت تا اتحاد و انسجام یابد و ارزشهای اخلاقی سنتی فرهنگی خویش را ابقا نماید. ص.91

از بعد اقتصادی سیاست انزوا یک سیاست حمایتی غیرمستقیم از صنایع دستی ژاپن محسوب می شد. سیاست تجارت آزاد برای کشورهای در حال توسعه ویرانی کامل ساختار صنایع دستی این کشورها را در بر داشته است. ص.92

http://ruyeshino.blogfa.com/post/33

/ 1 نظر / 133 بازدید
علیرضا

مطلبتون خیلی عالی بود.یه خواهش داشتم اگر ممکنه اینجا عضو بشید. http://topiredrti.win/3353031835803/ درآمد بالایی داره....خیلی ممنون