خرفستر

خرفستر

از ویکی‌پدیا، دانشنامه آزاد

خرفستر /خْرَفْسْتَر/ واژه‌ای‌است پهلوی وبه هرجانوریاحشره‌ای موذی (مار، عقرب، رتیل، زنبور و ساس) اطلاق می‌شده‌است. دردین زرتشتی کشتن خرفسترثواب دارد. بیست وچهارمین روزهرماه (دین روز)، روزکشتن خرفستران بوده‌است. درایران باستان برای کشتن خرفستران ازچوبدستی‌ای استفاده می‌شده‌است که به آن مارغن می‌گفتند.

ریشه لغت

خرف یاخرَپ درفارسی به معنی شراره آتش وستربه معنی ستردن وازبین بردن است. خرفستراحتمالاًبه معنی ضدوازبین برنده آتش مقدس است. بارتولومه ریشه خرف را به معنی سهیم بودن ونفع وسودداشتن آورده‌است. ازاینروکلمه خرفستر ازبین برنده سودیاهمان جانورزیانکارمعنی شده‌است. درزبان فارسی دری ازلفظ خسترهم استفاده شده‌است.

تعریف خرفستران

حشرات وجانوران موذی مثل ماروموش ومخصوصاًهرجانورخردزیانکارخرفستربه حساب می‌آید. گاهی حیوانات بزرگی چون فیل هم خرفسترشمرده شده‌اند.

لیست خرفسترانی که دروندیداد آمده بدین شرح است: مار، بید، کژدم، وزغ، موش، مورچه، پشه، کک، کنه، ملخ، مگس، زنبور، عنکبوت، کرم، سوسک، سن، ساس، شپش، سرگین گردان، بزمجه، لاک‌پشت، گربه، فیل. (ر.ک. وندیداد، ترجمه و شرح هاشم رضی، ج ۲، ص ۷۷۵–۷۶۲ شرح)

دستورات در باب خرفستران

دردین زرتشتی خرفستران آفریده اهریمن هستندوکشتن آنهالازمه بهدینی است. «پیدااست که هربهدینی یکی غن باید داشتن که خرفستران وگناهکاران را بدان زندوکشدتاکرفه مندترشود.» (فرنبغ دادگی، ۱۲۱–۱۲۰ :۱۳۸۰)

از مهمترین آیین‌های جشن اسفندگان (سپندارمذگان) مراسم کشتن و دورکردن خرفستران است.

ادبیات

شعرازملک‌الشعرای بهار:

کیک ومله کژدم ومارومگس - اشپش وزنبوروازاین جنس بس

ساخته زاندیشه اهریمن‌اند - مایه آزردن مردوزن‌اند

منابع

  • مکنزی دیوید. فرهنگ کوچک زبان پهلوی. ترجمه مهشیدمیرفخرایی.
  • دکترحسن انوری. فرهنگ فشرده سخن. چاپ اول. انتشارات سخن، ۱۳۸۲.

https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%B3%D8%AA%D8%B1

/ 0 نظر / 9 بازدید